- Son maioría en todas as comunidades autónomas (excepto en Murcia), con porcentaxes superiores ao 60% en Madrid, Galicia e País Vasco
- A presenza feminina na xudicatura practicamente duplicouse desde mediados dos noventa, cando a porcentaxe de xuízas era do 30%
- As xuízas son clara maioría (63%) nos xulgados de primeira instancia, pero só representan o 43% nos xulgados de segunda instancia e o 21% no Tribunal Supremo
As mulleres representan o 57% dos xuíces e maxistrados en activo en España. Desde que, na década de 1960, puideron acceder plenamente á xudicatura en igualdade de condicións cos homes, a transformación na composición daquela foi gradual e parece non deterse aínda. Segundo os datos analizados por Funcas con motivo de o Día Internacional das Xuízas, que se celebra o próximo 10 de marzo, elas son maioría en todas as comunidades autónomas (excepto en Murcia), con porcentaxes superiores ao 60% en Madrid, Galicia e País Vasco.
A mediados dos anos noventa, o 30% dos xuíces e maxistrados en España eran mulleres. En 2013 superaron por primeira vez o 50%, e desde entón son maioría na carreira xudicial. Na última década, a cifra aumentou noutros sete puntos porcentuais, ata alcanzar o 57% en 2024. Este crecemento continuo non sorprende se se considera que a presenza feminina é aínda máis dominante nos novos ingresos na xudicatura. Entre 2006 e 2023, o 67% de quen accedeu á carreira xudicial foron mulleres e en 2023 alcanzouse o 74%.
O protagonismo feminino na carreira xudicial non é rechamante no contexto europeo. Que a maioría dos xuíces sexan mulleres sucede en case todos os países europeos (excepto en Irlanda e Chipre) para os que se dispón de datos, con porcentaxes especialmente altas nalgúns países do leste de Europa.
En todo caso, a maioría que supoñen as mulleres na carreira xudicial non implica que a presenza feminina teña o mesmo alcance en todos os seus ámbitos ou niveis. Os datos apuntan a unha dobre diferenza de xénero na carreira xudicial: vertical e horizontal. En primeiro lugar, as xuízas son clara
maioría (63%) nos xulgados de primeira instancia, primeiro punto de contacto dos cidadáns co sistema xudicial -os xuíces de primeira instancia representan o 72% dos xuíces e maxistrados-.
Con todo, a porcentaxe de mulleres cae ata o 43% nos xulgados de segunda instancia, encargados de revisar as resolucións da primeira instancia cando se presentan recursos de apelación, e ata o 21% no Tribunal Supremo.
A desigualdade de xénero neses niveis explícase, en parte, polas diferenzas na antigüidade na carreira xudicial. Máis ou menos, os xuíces e maxistrados en activo homes teñen máis antigüidade que as mulleres (23,4 anos fronte a 19,5). E no máximo nivel, o do Tribunal Supremo, a antigüidade media é de 33 anos. Con todo, nese mesmo tribunal, a antigüidade media das mulleres é maior que a dos homes (36,9 anos fronte a 32), o que suxire que a menor presenza feminina nos niveis superiores da xudicatura non se explica só pola menor antigüidade media das xuízas. Aínda que as promocións baséanse en criterios de capacidade e mérito, é razoable considerar que nelas inflúen outros factores, entre eles, o impacto da maternidade e a conciliación laboral e familiar no desenvolvemento profesional das xuízas.
Á desigualdade de índole vertical súmase unha segregación horizontal que se plasma na diferente especialización dun sexo e outro en distintos tipos de xulgados ou salas. Por exemplo, as mulleres son moi maioritarias nos xulgados de violencia contra a muller (77%), de menores (68%) e do penal (67%), pero os homes son maioría nos xulgados do mercantil (56%).
Coincidindo coa celebración de determinados Días Internacionais ou Mundiais, Funcas ofrece cada mes de 2025 unha breve análise sobre cuestións que, pola súa importancia universal, marcan o calendario. O obxectivo destas análises consiste en chamar a atención sobre datos que indican problemas ou dificultades na sociedade española, achegando información para unha discusión pública fundada en evidencias.
